پیامبر مکرم اسلام(ص) طبق آیات قرآن کریم دارای ویژگی هایی است که برای انسان عصر امروز و برای تمام مردمان می تواند بهترین الگوی عملی و رفتاری باشد. تاسی از رفتار و سیره پیامبر گرامی اسلام از جمله دستورات وارده در احادیث و سخنان بزرگان است. در ادامه مطلب به چند ویژگی خاص پیامبر(ص) اشاره می کنیم.

 

ساده زیستی:

چرا رسول خدا(ص) ساده زندگی می کرد؟

ساده زیستی رسول خدا(ص) هرگز مانع توجه منطقی و معقول آن حضرت به کارهای دنیوی و لذتهای مشروع نمی شده است. قرآن کریم خطاب به پیامبر(ص) می فرماید: وَلَا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا؛ بهره ات را از دنیا فراموش مکن. حضرت محمد(ص) همواره با رهبانیت و زهدهای افراطی مبارزه می کردند. در حدیثی از آن بزرگوار آمده است: ان الله تبارک و تعالی لم یکتب علینا الرهبانیه، انما زهبانیه امتی الجهاد فی سبیل الله؛ خدای تبارک و تعالی رهبانیت را بر ما مققر نفرموده است؛ بلکه رهبانیت امت من جهاد کردن در راه خداست».

خلق و خوی پیامبر(ص) و محتوای زندگی آن حضرت، قرآن کریم بود و قران از اشرافی گری و زراندوزی به شدت نهی می کند. در آیه 34 سوره توبه می خوانیم: « وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ؛ و كسانى كه زر و سيم را گنجينه مى كنند و آن را در راه خدا هزينه نمى كنند ايشان را از عذابى دردناك خبر ده.

دلیل دیگر ساده زیستی پیامبر آن بود که خداوند بر پیشوایان حق واجب کرده است که خود را با مردم ناتوان همسو کنند، تا فقر و نداری، تنگدست را به هیجان نیاورد و به طغیان نکشاند. از سوی دیگر رسول خدا(ص) انسانی آخرت باور بود و می دانستند که لذتهای دنیا سرانجام به پایان می رسند و باید به فکر آخرت بود از این رو هیچ گاه به مال اندوزی و کاخ نشینی و اشرافی گری نپرداختند.

روزی یکی از یاران پیامبر(ص) خدمت ایشان رسید. آن روز پیامبر(ص) روی حصیر خوابیده بود و قسمتی از بدن مبارک ایشان روی خاک قرار داشت. آن فرد سلام کرد . گفت: تو پیامبرخدا و بهترین خلق او هستی؛ کسری و قیصر بر تخت های طلا و فرشهای ابریشمی می خوابند و ... پیامبر(ص) به او فرمودند: آنها گروهی هستند که لذتها و روزی های طیب شان در این دنیا ب آنها داده شده و به زودی قطع می شود؛ ولی طیبات و لذایذ ما برای قیامت ذخیره شده است. ساده زیستی پیامبر(ص) آیینه کاملی از روش اعتدالی اسلام است که از یک سو به زندگی دنیا و لذتهای ناشروع آن توجه می کند و از سوی دیگر انسان را از غلتیدن در شهوات مادی  وغوطه ور شدن در تجملات زندگی و زراندوزی و فراموش کردن آخرت و بی اعتنایی به سرنوشت فقیران و یتیمان و بیچارگان باز می دارد.

 

شرح صدر

طبق فرموده قرآن کریم در سوره انشراح: « أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ؛ آيا براى تو سينه‏ ات را نگشاده‏ ايم». مقصود از شرح صدر در این آیه مبارکه توسعه دادن روح و فکر پیامبر(ص) است. این توسعه می تواند هم وسعت علمی پیامبر را از راه وحی و رسالت شامل گردد و هم بسط و گسترش تحمل و استقامت او در برابر لجاجت ها و کارشکنی دشمنان و مخالفان را در برگیرد. شرح صدر ازبزرگترین نیازهای مبلغان الهی و پیامبران است. وقتی خدای متعال به حضرت موسی (ع) فرمان می دهد که برای هدایت و ارشاد فرعون به سراغ او برود، وی از خدا شرح صدر طلب می کند: قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي طه/25.

ضرورت شرح صدر متناسب با اهداف و وسعت دامنه فعالیت هر پیامبری تفاوت پیدا می کند. پیامبری که هدف بزرگتر و ماموریت مهمتر دارد، بیش از دیگران نیازمند شرح صعه صدر است. از آنجا که حضرت محمد(ص) به عنوان خاتم پیامبران وظیفه سنگین تری را عهده دار بود و باید پیام توحید را در کل جهان زنده می کرد، از شرح صدر بیشتری برخوردار گشت. اگر رسول خدا(ص) شح صدر نداشت، هرگز نمی توانست به اهداف خود جامه عمل بپوشاند و مشکلات را از سر راه بردارد. اگر شرح صدر نبود رسالت ایشان با موفقیت همراه نمی شد چنانکه خدای متعال می فرماید: آل عمران/159

رحمه للعالمین

قرآن کریم در سوره انبیا آیه 107 «وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ»؛ پیامبر را مایه رحمت برای جهانیان و تمام انسان ها دانسته است، زیرا نشر آیینی را بر عهده گرفتند که نجات بخش همگان است. حال اگر گروهی از آن استفاده نکردند و خود را از آن محروم ساختند تاثیری بر عمومی بودن رحمت نمی گذارد. رسول خدا(ص) به خورشید روشنی بخش می ماند که راه سعادت را به همگان نشان می دهد. بی گمان گروهی که به جای استفاده از نور این خورشید پرفروغ، چشمان خود را می بندند به هزاران دام گرفتار می گردند و خود را در معرض سقوط در چاه های هولناک و دره های خطرناک قرار می دهند.

 

اسوه حسنه

قرآن کریم از رسول خدا(ص) به عنوان الگو و اسوه حسنه یاد کرده است. آیه 21 سوره احزاب می فرماید: «لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا؛ قطعا براى شما در [اقتدا به] رسول خدا سرمشقى نيكوست براى آن كس كه به خدا و روز بازپسين اميد دارد و خدا را فراوان ياد مى ‏كند».

مطالعه زندگی رسول خدا(ص) نشان می دهد که آن بزرگوار بهترین الگو برای کسانی است که می خواهند در راه خدا گام بزنند و به سعادت برسند. آن حضرت همه صفات خوبی را که یک انسان می تواند داشته باشد در خود گرد آورده اند. از این رو برای همه انسانها و در همه کمالات اخلاقی اسوه حسنه هستند.

 

 

 

 

 

 

بخش دین و اندیشه تبیان کردستان
منبع: کتاب پرسمان پیامبر/مرکز فرهنگ و معارف قرآن