« إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا » نساء/103

نماز برای مومنان فریضه ­ای دارای اوقات مخصوص است

 

تاریخ فرض شدن نماز:

نماز دومین رکن از ارکان اسلام است که در شب معراج در مکه مکرمه و در بیست وهفتم ماه رجب یعنی یک سال و نیم قبل از هجرت حضرت رسول(ص) بر مسلمانان واجب شده است.  طبق آیات قرآن کریم نماز در امّت هاى پيشين هم وجود داشته است؛ همه پيامبران از حضرت آدم تا حضرت خاتم نماز مى خوانده اند، اما از چگونگى و کیفیت اداء آن اطلاع دقيقى در دست نيست. خداوند متعال خطاب به حضرت موسى(عليه السلام) مى فرمايد: «إنّنى أنا اللَّه لآ إلـهَ إلاّ أنا فاعبدنى و أقم الصّلوة لذكرى» طه/14 ؛ من «الله» هستم، معبودى جز من نيست؛ مرا بپرست و نماز را براى ياد من بر پادار.

هم چنين قرآن كريم به نقل از حضرت عيسى(عليه السلام) مى فرمايد: «و جعلنِى مبارَكًا أينَ ما كُنتُ و أوصَنى بالصّلوة و الزَّكوة مادُمتُ حيًّا»مریم/31 ؛ و مرا وجودى پر بركت قرار داده، در هر كجا باشم و [خداوند] مرا به نماز و زكات توصيه كرده مادامى كه زنده ام.

از اين آيات شريف روشن مى شود كه نماز در مكتب دو پيامبر بزرگ الهى ـ موسى و عيسى(عليهما السلام) ـ وجود داشته همان گونه كه در مكتب ديگر پيامبران بوده است، چنان كه درباره حضرت شعيب(عليه السلام) آمده است: «قالوا يـشعيب أصلوتكَ تأمرك أن نَّترك ما يعبد ءابآؤنآ» هود/87 ؛ گفتند: اى شعيب! آيا نمازت به تو دستور مى دهد كه آنچه را پدرانمان مى پرستيدند، ترك كنيم... . و نيز از زبان حضرت اسماعيل، مى فرمايد: «وَ كَانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلَوةِ وَ الزَّكَوةِ وَ كَانَ عِندَ رَبِّهِ مَرْضِيًّا» مریم/55 ؛ او همواره خانواده خود را به نماز و زكات دعوت مى كرد و همواره مورد رضايت پروردگارش بود. بنابراين هيچ شريعت و دينى، از نماز جدا نبوده، گرچه صورت ظاهرى آن، تفاوت داشته است.

صلاه در لغت و اصطلاح:

صلاه در لغت:
صلاه در زبان عربی به معنی دعای خیر است که قرآن کریم در این باره می فرماید: «وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلَاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ» توبه/103؛ برای ایشان دعا کن زیرا دعای تو مایه­ی آرامش انهاست. کلمه صلاه دراین آیه مبارکه به معنی دعای خیر و طلب مغفرت به کار رفته است.

صلاه در اصطلاح شرع:
نماز در اصطلاح شرعی بر گفتارها و کردارهای مخصوصی گفته می شود که با (الله ­اکبر) تحرّم شروع می­شود و با سلام دادن پایان می یابد.

 

جایگاه نماز:

نماز برترین عبادت بدنی است، زیرا ابن حبان 258 روایت کرده است که مردی ازپیامبر(ص) درباره­ برترین اعمال پرسید و ایشان درجواب فرمودند: نماز، مرد پرسید: پس از آن؟  و دوباره پیامبر ص جواب دادند: نماز، و دوباره مرد پرسید: پس از نماز دیگر چه؟ وپیامبر سه بار فرمودند: نماز.

در صحیح بخاری و مسلم نیز روایت شده است که هر کس دو نماز فرض را به صورت کامل ادا نماید آن نمازها کفاره­ی گناهانی هستند که شخص در فاصله­ی آن دو نماز انجام داده است. امام بخاری 505 از ابوهریره روایت کرده است که پیامبر ص فرموده ­اند: «الصلوات الخمس یمحوالله بها الخطایا» خداوند گناهان را با نمازهای پنج گانه می­بخشاید.

هم چنین امام مسلم 231 از حضرت عثمان(رض) روایت کرده است که پیامبر فرموده ­اند: «من اتم الوضوء کما امره الله تعالی فالصلوات المکتوبات کفارات لما بینهن»؛ هر کسی که به طور کامل وضو بگیرد و نمازهای پنج گانه را ادا نماید ان نمازهای پنج گانه کفاره­ی گناهان بین آنها می شود.


هم چنان که نماز بهترین و برترین غذای ایمان و روح است، اهمال و سستی در انجام نماز خواه با تاخیر یا ترک آن باشد شخص را در اثر تکرار آنها به کفر و الحاد می کشاند. امام احمد 4216 از امّ ایمن رضی الله عنه روایت کرده است که پیامبر (ص) فرموده ­اند: «لا تترکی الصلاه متعمدا فانه من ترک الصلاه متعمدا فقد برئت منه ذمه الله و رسوله»؛ نماز را عمدا ترک نکن؛ هر کس نماز را به طور عمدی ترک نماید ذمه  خدا و پیامبر از بخشش و عفو وی بری می شود.

لذا با توجه به آنچه که در خصوص نقش و جایگاه نماز ذکر شد، نماز یکی از بهترین وسیله ها برای ارتباط برقرار کردن بین عبد و معبود است. لذا شایسته است هر فرد مسلمان و مومنی در طول شبانه روز به این امر عبادی و انسان ساز بپردازد.













جمال بادروزه - بخش دین و اندیشه تبیان کردستان
منابع:رحیق المختوم، فقه السیره، اسنی المطالب، مغنی المحتاج. صحیح مسلم و بخاری. صحیح ابن حبان.