یکی از افتخارات بزرگ آئین مقدس اسلام، توجه خاص و تاکید فراوان در مورد نظام خانواده است. اهمیت ازدواج و تشکیل خانواده و برقراری روابط سالم میان زن و مرد، والدین و اولاد، امروز بر کسی پوشیده نیست. خانواده پایه اساسی هر فرد در جامعه محسوب میشود بطوریکه اگر افراد خانواده بتوانند با روابطی شایسته و مناسب، روح و جسم یکدیگر را آرامش بخشند و زمینه شکوفا شدن صفات و استعدادهای درونی را آماده کنند، جامعه ای موفق بوجود خواهد آمد. اگر زن و شوهر با تفاهم کامل و دوستی و صمیمیت، محیطی با صفا در خانه ایجاد کنند، آنها نه تنها با این کار، فرزندانی شایسته و با ادب پر استعداد پرورش می دهند، بلکه خودشان نیز از این محیط سالم نیرو می گیرند و زندگی آنها همواره پر فروغ و با نشاط خواهد بود.

مرد و زن، همواره از دیدن یکدیگر و کنار هم بودن لذت می برند و در کارهای مربوط به خود نشاط و آمادگی بیشتر برای حل مشکلات و یا استقامت در مقابل آنها خواهند داشت، چرا که فضای محبت و امید، همواره نشاط آفرین و پویا خواهد بود. محیط سالم خانواده، فضای بسیار مناسبی است برای شکوفا شدن استعدادهای فکری و روحی و جسمی فرزندان تا بتوانند به سعادت خود و اجتماع کمک کنند.

 

وظایف زن یا شوهرداری

1- آرامش بخشیدن:

 

(( و من آیاته ان خلق لکم من انفسکم ازواجا لتسکنوا الیها )) خداوند می فرماید : از نشانه های پروردگار این است که همسری از خودتان آفرید تا نزد او آرام گیرید.

نظام خانواده به تناسب روحیات و توان زن و مرد برنامه ریزی می شود. یکی از وظائف مهم بانوان  تعدیل عواطف و مهیا کردن فضای آرام و با صفا در میان خانه است. بانوان به لحاظ لطافت و حساسیت روح، مسئول تنظیم آرامش و صفای خانواده می باشند. اگر مردی بر اثر ضعف نفس  و یا برخورد با مشکلات و سختی روح و یا به هر دلیل موجه یا ناموجه عصبانی شد، بر یک بانوی فهمیدم لازم است بیش از آنکه خود را رقیب حساب کند همانند یک پرستار دلسوز ، به فکر آرام کردن روح و روان شوهر و اهل خانه باشد تا پس از فروکش کردن گردو و غبار خشم و به کار افتادن عقل و فکر ، آن موقع با هم از در گفتگو درآیند. این کار اگر چه از سوی دو طرف لازم است ولی مسئولیت بیشتر به عهده زن است  و به همین لحاظ است که در روایات متعدد به زنان توصیه شده است تا تلاش کنند رضایت شوهر را بدست آورند. از همین روست که قرآن از زنها بعنوان آرامش دهنده یاد نموده است. در روایتی از حضرت علی علیه السلام نقل شده است که فرمود: وقتی به زهرا نگاه می کردم ، هر غم و غصه ای که داشتم برطرف می شد.

 

2-همچون گل شکفته ، شادی آفرین باشید:

زنان باید شادی آفرین خانه باشند. سنگ صبور خانه زن است و همیشه می باید نبض عواطف و جو اخلاقی خانه را معتدل نگاه دارد. پیامبر اکرم (ص )  زنی را شایسته دانسته که هرگاه مرد به او نگاه کند، شادمان شود. پس گره از ابرو باز کنید و با استقبال گرم و صورت خندان، گلهای محبت را در زندگی شکوفا کنید چرا که حضرت علی علیه السلام فرمود : زن گل است. پس باید همچون گل شکفته در گلستان خانواده شادی آفرین باشید.«مابنی بناء فی اسلام احب الی الله عزوجل من التزویج» پیامبر گرامی اسلام(ص) فرمود: هیچ بنایی در اسلام، نزد خداوند عزوجل ، محبوبتر از (کانون ) ازدواج نیست.

 

3- به شوهر خود در امور دین و دنیا کمک کنید:

«ثلاثه للمؤ من فیها راحه . . . و امراه صالحه تعینه علی امر دنیا و الاخره»

امام صادق علیه السلام فرمود: سه چیز برای مؤ من راحتی است، از جمله فرمود: زن شایسته ای که کمک کار او در دنیا و آخرت باشد .یک بانوی فهمیده کسی است که علاوه بر انجام مسئولیت خانه و امور تربیتی فرزندان و وظائف دینی خود، به شوهر خویش در راه انجام کارهای نیک پسندیده نیز کمک کند. زن می تواند بهترین تشویق کننده مرد در انجام واجبات و ترک محرمات  و بالاتر از آن، انجام مستحبات و ترک مکروهات باشد. پذیرا شدن میهمان با روی باز از طرف زن و یا توصیه به صله رحم و یا انفاق به نیازمندان، دقت و مراقبت در انجام امور دینی مثل نماز و روزه و مانند اینها همراه با قناعت و ایجاد فرصت کار خیر، میتواند کمک مهمی به شوهر باشد .

 

4- امانتدار همسرتان باشید:

زن باید نسبت به اموال و اسرار شوهر امین باشد. «وزوجه مؤ منه تسره اذا نظرالیها و تحفظه اذا غاب عنها فی نفسها و ماله». پیامبر اکرم (ص ) فرمود : وقتی بخواهم خیر دنیا و آخرت را برای مسلمانی گرد آورم (چهار چیز به او می دهم. (اول) دلی متواضع و با پروا (دوم) زبانی که با ذکر گوید، (سوم) بدنی که بر بلا صبر و استقامت کند (چهارم) زن با ایمانی که چون به او نگاه کند، خوشحال و شاد شود  و در نبودن شوهر عفیف و در اموال شوهرش امین باشد.

یکی از صفات مهم که بانوان باید آن را به جد رعایت کنند امانت داری است. طبیعت و صمیمیت زندگی مشترک ایجاب می کند که زن و مرد، نسبت به برخی اسرار یکدیگر آگاه شوند و می بایست  تا آخر عمر آن را در سینه نگاه دارند. حفظ عفت برای زن در وقتی که شوهر غایب است و دوری از نامحرم و با دیگران سخنان تحریک آمیز نگفتن، مقتضای امانت و عفت است. اسرار خانوادگی همانند کمبودهای اقتصادی یا روحی و اخلاقی و یا نواقص جسمی، همه و همه باید مثل یک امانت نگه داری شود.  زن یا مردی که نتوانند زبان خود را کنترل کند و نسبت به آبروی خود و همسر خود و یا خانواده بی اعتنا باشد، زندگی موفقی نخواهد داشت. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود :«المجالس بالامانه» مجلسها امانت است، هر چه در خانه می گذرد و یا گفته می شود مخصوصامسائل زناشویی قابل بازگو کردن نیست، هر چند طرف شما پدر یا مادر و مانند اینها باشد. در این میان باید مواظب بود، هنگام عصبانیت و خشم مبادا سخنی بر زبان آرید و یا رازی را پیش دیگران فاش کنید که دلالت بر پستی و سردی رابطه شما کند، که در این صورت صلح و صفا را بر روی خود بسته اید .

بعد دیگر امانت داری که بیشتر به بانوان اختصاص دارد حفظ اموال شوهر در خانه است. تمامی اموال زندگی، در دست همسر امانت است و می باید به قانون امانت با آنها رفتار کند. بنابراین استفاده نابجا از وسایل زندگی، مراقبت از ابزار و اثاث خانه، و عدم دقت در استفاده از آنها و بی توجهی به آنها که موجب خسارت و صدمه بر اموال می شود، خلاف امانتداری است. یک بانوی آگاه هیچوقت بی اجازه و بدون رضایت شوهر چیزی به کسی نمی دهد، بیش از حد معمول میهمان دعوت نمی کند، در مراقبت از لباسها و ظروف دقت می کند. و خلاصه در زندگی اعتماد کامل شوهر را نسبت به خویش جلب می کند.

 

آیا مثل این زن پیدا می شود ؟!

اصمعی(ادیب و بزرگ عرب دوره عباسیان) میگوید: در بیابان می رفتم که به خیمه ای رسیدم. بانویی از خیمه بیرون آمد که در زیبایی چون آفتابی بود. پیش آمد و به رسم میهمان نوازی به من خوش آمد گفت : سپس اشاره کرد به مکانی که فرود آیم. از مرکب  پائین آمدم و ظرف آبی در خواست کردم. گفت: شوهری دارم که بی اجازه او نمی توانم در آب و نان او دست بزنم، و از او هم اجازه نگرفته ام که میهمان را ضیافت کنم، بله خودم اجازه دارم که چون تشنه و گرسنه شدم به مقدار احتیاج مصرف کنم اما اکنون تشنه نیستم، وگرنه سهم آب خود را به تو می دادم ولی نوشیدنی از شیر که غذای من است به تو میدهم. سپس ظرف شیری را پیش من نهاد.  اصمعی میگوید من از عقل و زبان گویای وی متحیر ماندم.

در این هنگام عربی سیاه چهره از گوشه بیابان پیدا شد با صورتی بسیار زشت، وقتی مرا دید مرحبا گفت. زن پیش دوید و عرق پیشانی وی را پاک کرد و چنان او را خدمت کرد که زنان برده به صاحبان خود نمی کنند. فردا که خواستم بروم به آن زن گفتم: عجب است که زیباروئی مثل تو به زشت روئی مثل شوهرت چنین دلبسته است و با وجود این زشتی به او این همه خدمت می کنی؟ زن گفت: حدیثی شنیده ام که رسول الله (ص ) فرموده است: ایمان دو نیمه دارد، نصف آن صبر است و نصف دیگرش شکر ؛ چون خداوند به من زیبایی عطا کرده است من سپاسگزاری میکنم و در مقابل آن سختی که از نا زیبائی صورت شوهرم متحمل می شوم  صبر می کنم تا تمام ایمانم سالم ماند. اصمعی گوید از این سخن بسیار تعجب کردم و در عفت و پارسائی مثل تو ندیدم.

 

 

 

 

بخش آیین همسرداری تبیان کردستان
منبع: ازدواج در اسلام و اخلاق در خانواده/سید محمد نجفی یزدی